JSA 2025: Ostateczny przewodnik po Jednolitym Systemie Antyplagiatowym. Jak działa? Jak Czytać Raport? Jak Przejść Weryfikację (Nawet z AI)?

Pisanie pracy dyplomowej to maraton. Wieloletni wysiłek intelektualny, setki godzin spędzonych w bibliotekach i nad klawiaturą, kulminują w jednym dokumencie. Kiedy myślisz, że meta jest już blisko, na horyzoncie pojawia się on – Jednolity System Antyplagiatowy, w skrócie JSA. Dla wielu studentów to ostatnia prosta, która budzi największy lęk i niepewność. Czy to bezduszny automat, który arbitralnie zadecyduje o Twojej przyszłości? Czy wysoki wynik w raporcie to koniec marzeń o dyplomie?

Absolutnie nie. Ten przewodnik został stworzony, aby zastąpić strach zrozumieniem, a niepewność – strategią. Krok po kroku przeprowadzimy Cię przez każdy aspekt systemu, pokazując, że JSA to narzędzie, które można i należy zrozumieć, a praca z nim jest kluczowym elementem procesu dyplomowania. Celem jest wyposażenie Cię w wiedzę, która pozwoli nie tylko „przejść” weryfikację, ale zrobić to z pewnością siebie, świadomie broniąc oryginalności swojego dzieła.

Zanim jednak zagłębimy się w szczegóły, konieczne jest jedno, kluczowe uściślenie. W internecie akronim „JSA” może odnosić się do wielu różnych rzeczy, takich jak certyfikacja autografów (James Spence Authentication) czy analiza bezpieczeństwa pracy (Job Safety Analysis). W kontekście tego raportu i polskiego systemu edukacji wyższej,  JSA oznacza wyłącznie Jednolity System Antyplagiatowy – ogólnopolski system weryfikacji oryginalności pisemnych prac dyplomowych.

W kolejnych sekcjach tego przewodnika:

  1. Zgłębimy fundamenty systemu – czym jest, kto za nim stoi i na jakiej podstawie działa.
  2. Dokonamy szczegółowej anatomii raportu z JSA, ucząc, jak interpretować nie tylko ogólny wynik procentowy, ale przede wszystkim kluczowe współczynniki.
  3. Przedstawimy sprawdzony plan działania na wypadek otrzymania wysokiego wyniku podobieństwa.
  4. Zmierzmy się z gorącym tematem sztucznej inteligencji, wyjaśniając, jak JSA podchodzi do tekstów generowanych przez narzędzia takie jak ChatGPT.
  5. Odpowiemy na najczęściej zadawane pytania, aby rozwiać ostatnie wątpliwości.

Ten artykuł to Twoja mapa i kompas w drodze przez ostatni etap przed obroną.

Jak dziala Jednolity System Antyplagiatowy - weryfikacja oryginalnosci pracy
Spis treści:
  1. Fundamenty JSA: Czym Jest, Kto za Nim Stoi i na Jakiej Podstawie Działa?
  2. Gigantyczna Pamięć Systemu: Z Czym Porównywana Jest Twoja Praca?
  3. Anatomia Raportu JSA: Jak Czytać Wyniki Jak Ekspert?
  4. Czerwone Światło w Raporcie JSA – Sprawdzony Plan Działania
  5. JSA kontra Sztuczna Inteligencja – Czy ChatGPT Zostanie Wykryty?
  6. Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ) – Szybkie Odpowiedzi na Palące Kwestie
  7. Podsumowanie: JSA jako Sojusznik, a Nie Wróg

Fundamenty JSA: Czym Jest, Kto za Nim Stoi i na Jakiej Podstawie Działa?

Aby skutecznie nawigować w procesie weryfikacji, należy najpierw zrozumieć, czym jest JSA w swojej istocie – nie tylko jako oprogramowanie, ale jako element krajowej infrastruktury akademickiej.

JSA w Pigułce: Definicja i Cel

Jednolity System Antyplagiatowy (JSA) to oficjalne, ogólnopolskie narzędzie informatyczne, które zostało wprowadzone w 2019 roku na mocy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Jego operatorem jest Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy (OPI PIB), wyspecjalizowana jednostka podległa Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego.  

Kluczowe jest zrozumienie, że JSA nie jest po prostu kolejnym komercyjnym programem antyplagiatowym. To scentralizowana, państwowa platforma, z której korzystanie jest obowiązkowe i bezpłatne dla wszystkich uczelni w Polsce, zarówno publicznych, jak i niepublicznych. Jego nadrzędnym celem jest wsparcie pracy weryfikacyjnej promotora pracy dyplomowej oraz zapewnienie wysokich standardów uczciwości akademickiej i ochrony praw autorskich w skali całego kraju.  

Wprowadzenie JSA stanowiło fundamentalną zmianę w polskim systemie szkolnictwa wyższego. Przed rokiem 2019 każda uczelnia mogła stosować własne, często komercyjne, systemy antyplagiatowe. Prowadziło to do znaczących rozbieżności w standardach i metodologii weryfikacji. Student na jednej uczelni mógł być poddawany znacznie bardziej rygorystycznej kontroli niż student na innej. JSA ujednolicił ten proces. Poprzez narzucenie jednego, wspólnego dla wszystkich narzędzia i jednej, wspólnej bazy danych odniesienia, system gwarantuje, że każda praca dyplomowa w Polsce jest analizowana według tych samych algorytmów i w odniesieniu do tego samego zbioru danych. Zapewnia to równe traktowanie wszystkich studentów, niezależnie od uczelni, na której studiują.

Gigantyczna Pamięć Systemu: Z Czym Porównywana Jest Twoja Praca?

Siła i skuteczność JSA leży w bezprecedensowym dostępie do gigantycznych i stale aktualizowanych baz danych. Kiedy Twoja praca jest wprowadzana do systemu, jej treść jest porównywana z czterema kluczowymi repozytoriami:

  • Ogólnopolskie Repozytorium Pisemnych Prac Dyplomowych (ORPPD): To absolutna podstawa i „klejnot koronny” systemu. Baza ta zawiera metadane i treść wszystkich prac licencjackich, inżynierskich i magisterskich obronionych w Polsce od 2009 roku. Oznacza to, że Twoja praca jest porównywana z milionami prac napisanych przez poprzednie roczniki studentów z całego kraju.  
  • Zasoby Internetu (NEKST): JSA nie korzysta ze standardowej wyszukiwarki internetowej, takiej jak Google. System wykorzystuje NEKST – pełną bazę danych polskiego internetu, która obejmuje ponad 880 milionów stron internetowych i jest stale archiwizowana. Ta różnica jest kluczowa. Oznacza to, że JSA ma dostęp nie tylko do aktualnych stron, ale również do starszych wersji artykułów, zarchiwizowanych blogów, forów internetowych czy usuniętych materiałów, które standardowa wyszukiwarka mogłaby pominąć. System analizuje również zasoby Wikipedii w sześciu językach.  
  • Bazy Aktów Prawnych: JSA ma zintegrowany dostęp do baz zawierających ustawy, rozporządzenia i orzeczenia sądowe. Jest to szczególnie istotne dla prac z dziedziny prawa, administracji czy ekonomii, gdzie cytowanie aktów prawnych jest powszechne.  
  • Bazy Uczelniane i Komercyjne: System może być dodatkowo zintegrowany z wewnętrznymi bazami danych poszczególnych uczelni oraz bazami komercyjnych dostawców, z którymi OPI PIB współpracuje.  

Ta wszechstronna architektura baz danych sprawia, że JSA jest narzędziem niezwykle dokładnym. Proste próby obejścia systemu, które mogły być skuteczne w przeszłości – takie jak kopiowanie z mało znanych stron internetowych, starych publikacji czy prac z innych uczelni – są w obecnym ekosystemie skazane na niepowodzenie. System został zaprojektowany tak, aby być maksymalnie szczelnym, co podnosi poprzeczkę dla oryginalności każdej składanej pracy.

Anatomia Raportu JSA: Jak Czytać Wyniki Jak Ekspert?

Otrzymanie raportu z JSA jest dla wielu studentów momentem kulminacyjnym, pełnym napięcia. Kluczem do opanowania tego stresu jest umiejętność prawidłowej interpretacji wyników. Raport to nie wyrok, a narzędzie diagnostyczne, które – jeśli jest dobrze odczytane – dostarcza cennych wskazówek do ewentualnej poprawy pracy.

Procentowy Rozmiar Podobieństwa (PRP): Co Oznacza Główny Wynik?

Pierwszą i najbardziej widoczną wartością w raporcie jest Procentowy Rozmiar Podobieństwa (PRP). Jest to ogólny wskaźnik, który w uproszczeniu pokazuje, jaki procent całej pracy został zidentyfikowany jako podobny do treści w bazach referencyjnych. W praktyce uczelnianej często stosuje się intuicyjną, „sygnalizacyjną” interpretację tego wyniku :  

  • Zielone światło (np. poniżej 25-30%): Wynik zazwyczaj uznawany za bezpieczny. Sugeruje, że wykryte podobieństwa to głównie standardowe zwroty, poprawnie oznaczone cytaty, bibliografia czy elementy metodologiczne. Promotor najprawdopodobniej zaakceptuje taki raport bez zastrzeżeń.
  • Żółte światło (np. między 30% a 40-50%): Wynik, który wymaga uwagi i analizy ze strony promotora. Może on wynikać z dużej liczby długich cytatów, specyficznego, technicznego słownictwa (zwłaszcza w pracach inżynierskich lub medycznych) lub fragmentów, które wymagają lepszej parafrazy. Nie oznacza to automatycznie plagiatu, ale jest sygnałem do weryfikacji.
  • Czerwone światło (np. powyżej 40-50%): Taki wynik niemal na pewno oznacza konieczność wprowadzenia poprawek. Sugeruje, że znaczna część pracy może być nieoryginalna, co może być efektem błędów w cytowaniu lub faktycznego plagiatu.

Należy jednak pamiętać, że ogólny wskaźnik PRP jest jedynie wartością poglądową i może być mylący, jeśli jest analizowany w izolacji. Prawdziwa wartość diagnostyczna raportu tkwi w jego szczegółowych komponentach.

Diabeł Tkwi w Szczegółach: Współczynniki (W1-W4) – Prawdziwy Klucz do Zrozumienia Raportu

Raport JSA dekonstruuje ogólny wynik PRP na cztery kluczowe współczynniki podobieństwa, które analizują długość znalezionych, identycznych lub podobnych fraz. To właśnie one dają promotorowi wgląd w charakter, a nie tylko ilość zapożyczeń.

  • Współczynnik 4 (W4): Procent fraz zawierających 5 lub więcej słów. Jest to najszerszy i najmniej alarmujący wskaźnik. Jego wartość jest często naturalnie podwyższona przez powszechnie stosowane zwroty akademickie („jak wynika z przeprowadzonych badań…”, „celem niniejszej pracy jest…”), nazwy własne, terminy techniczne czy fragmenty aktów prawnych.
  • Współczynnik 3 (W3): Procent fraz zawierających 10 lub więcej słów. Ten wskaźnik zaczyna być bardziej znaczący. Podwyższona wartość może sygnalizować zdania, które zostały sparafrazowane w sposób niewystarczający – na przykład poprzez zmianę tylko kilku słów.
  • Współczynnik 2 (W2): Procent fraz zawierających 20 lub 25 i więcej słów (w zależności od ustawień). To jeden z krytycznych wskaźników. Wysoka wartość W2 jest poważnym sygnałem ostrzegawczym, ponieważ wskazuje na obecność w pracy długich, całych zdań lub ich fragmentów, które są identyczne lub bardzo podobne do źródeł. Wiele uczelni stosuje dla tego współczynnika bardzo niski próg, często na poziomie zaledwie 5%.  
  • Współczynnik 1 (W1): Procent fraz zawierających 40 i więcej słów. To najbardziej alarmujący wskaźnik, który niemal jednoznacznie sugeruje kopiowanie całych akapitów bez odpowiedniego oznaczenia cytatu.

Sama konstrukcja raportu, oparta na tych współczynnikach, ma na celu odejście od prostej, zero-jedynkowej oceny na rzecz bardziej jakościowej analizy. System niejako „zmusza” promotora do zadania sobie pytań: „Jaki jest charakter tych podobieństw? Czy są to krótkie, powszechne zwroty (wysokie W4), czy długie, skopiowane bloki tekstu (wysokie W2 i W1)?”.

Pomyslne przejscie przez system JSA i obrona pracy dyplomowej

Wyobraźmy sobie dwa scenariusze:

  • Student A otrzymuje ogólny wynik PRP na poziomie 35%. Wpada w panikę. Jednak po analizie współczynników okazuje się, że W4=35%, a W3, W2 i W1 są bliskie zeru. Oznacza to, że system wykrył dużo krótkich, 5-wyrazowych fraz, co jest prawdopodobnie „szumem informacyjnym” i nie stanowi problemu.
  • Student B otrzymuje ogólny wynik PRP na poziomie zaledwie 10%. Czuje ulgę. Jednak analiza współczynników pokazuje, że W2=8%. To bardzo poważny problem. Oznacza, że chociaż ogólna liczba podobieństw jest niewielka, to składają się na nią długie, niemal dosłownie skopiowane fragmenty, co jest podręcznikowym przykładem plagiatu.

Ta perspektywa pokazuje, że zrozumienie roli poszczególnych współczynników jest absolutnie kluczowe do prawidłowej interpretacji raportu i oceny realnego ryzyka.

Nie ma Jednej Liczby: Dlaczego „Bezpieczny Wynik” Zależy od Twojej Uczelni?

Jednym z największych źródeł stresu i dezinformacji wśród studentów jest poszukiwanie jednej, uniwersalnej „magicznej liczby” – dopuszczalnego progu plagiatu. Prawda jest taka, że nie istnieje jeden, ogólnopolski próg procentowy dla JSA. System został zaprojektowany tak, aby dać uczelniom autonomię w definiowaniu własnych progów ostrzegawczych, adekwatnych do specyfiki prowadzonych kierunków studiów.  

Oznacza to, że progi na kierunkach humanistycznych, gdzie oryginalność językowa jest kluczowa, mogą być inne niż na kierunkach prawniczych (gdzie cytowanie aktów prawnych jest normą) czy inżynierskich (gdzie powtarzają się opisy techniczne i normy). Różnice te mogą być znaczne, co ilustruje poniższa tabela.

Uczelnia/ŹródłoOgólny Próg PRP (jeśli dotyczy)Próg dla W1 (40+ słów)Próg dla W2 (20/25+ słów)Próg dla W3 (10+ słów)Próg dla W4 (5+ słów)
Szkoła Główna Handlowa (SGH)Nie dotyczyPoniżej 3%Poniżej 5% (dla fraz 25+)Poniżej 10%Poniżej 35%
Wyższa Szkoła Administracji Publicznej (WSAP)Nie dotyczyDo 30%Do 30% (dla fraz 20+)Do 40%Do 50%
Vistula School of HospitalityPoniżej 30% (dopuszczalny)Nie określonoNie określonoNie określonoNie określono
Ogólne wytyczne (różne źródła)Zazwyczaj 30%Nie określonoPoniżej 5% (kluczowy wskaźnik)Nie określonoNie określono

Jak widać, rozbieżności są ogromne. SGH stosuje bardzo rygorystyczne, niskie progi dla poszczególnych współczynników, podczas gdy inne uczelnie mogą opierać się na ogólnym wyniku PRP lub stosować zupełnie inne wartości.

Z tego wynika najważniejsza praktyczna porada w całym tym przewodniku: przestań szukać odpowiedzi w internecie i znajdź oficjalny dokument regulujący procedurę antyplagiatową na Twojej uczelni. Zazwyczaj jest to zarządzenie rektora, uchwała senatu lub regulamin dyplomowania dostępny na stronie wydziału lub w intranecie. Tylko tam znajdziesz wiążące i aktualne informacje na temat progów, które obowiązują Ciebie.

Czerwone Światło w Raporcie JSA – Sprawdzony Plan Działania

Otrzymanie raportu z wysokim wskaźnikiem podobieństwa może być stresujące, ale to nie jest koniec świata. To sygnał, że praca wymaga dodatkowej uwagi. Kluczem jest metodyczne i spokojne podejście do analizy i poprawy tekstu.

Pierwsza Pomoc: Otrzymałeś Wysoki Wynik. Co Robić Krok po Kroku?

Jeśli Twój raport wskazuje na przekroczenie dopuszczalnych progów, postępuj według następującego planu:

  • Nie panikuj. Zachowaj spokój. Wysoki wynik często wynika z błędów technicznych (np. źle sformatowane przypisy, nieuwzględnienie bibliografii w wykluczeniach) lub niedostatecznej parafrazy, a niekoniecznie ze złej woli. Panika jest najgorszym doradcą.
  • Skonsultuj się z promotorem. To Twój pierwszy i absolutnie najważniejszy krok. Promotor jest Twoim głównym sojusznikiem w tym procesie. Posiada on doświadczenie w interpretacji setek podobnych raportów i potrafi odróżnić rzeczywiste problemy od „szumu” generowanego przez system. Pomoże Ci zinterpretować raport, wskaże problematyczne fragmenty i doradzi, jak je skutecznie poprawić.  
  • Dokładnie przeanalizuj pełny raport. Poproś promotora o udostępnienie Ci pełnego raportu w formacie PDF. Przejrzyj go, zwracając uwagę na to, które konkretnie fragmenty zostały oznaczone jako podobne. Zadaj sobie pytania: Czy są to poprawnie oznaczone cytaty, których system z jakiegoś powodu nie wykluczył? Czy są to fragmenty przepisów prawnych lub stałe zwroty naukowe? Czy są to treści skopiowane bez podania źródła? A może fragmenty, które wymagają głębszej parafrazy?
  • Wprowadź systematyczne poprawki. Skup się na fragmentach oznaczonych w raporcie. Proces ten opisano szczegółowo w następnym podrozdziale.
  • Złóż pracę do ponownej weryfikacji. Większość uczelni dopuszcza co najmniej jedną, a często nawet dwie lub trzy próby korekty i ponownego sprawdzenia pracy w systemie. Upewnij się, jakie zasady obowiązują na Twojej uczelni.  

Sztuka Skutecznej Parafrazy: Jak Poprawić Pracę, by Przeszła JSA?

Wielu studentów, próbując poprawić pracę, wpada w pułapkę „kosmetycznej parafrazy”. Polega ona na zmianie kilku słów w zdaniu, użyciu synonimów czy przestawieniu szyku wyrazów. Takie działania są nieskuteczne, ponieważ JSA nie jest prostym narzędziem do porównywania ciągów znaków. Jego algorytmy są zaprojektowane do wykrywania podobieństwa semantycznego – czyli podobieństwa na poziomie znaczenia i struktury myśli.  

Aby skutecznie obniżyć wskaźniki podobieństwa, należy zastosować techniki głębokiej parafrazy. Oznacza to przedstawienie myśli innego autora całkowicie własnymi słowami i własną strukturą zdania, przy jednoczesnym zachowaniu oryginalnego sensu i – co kluczowe – zawsze z podaniem źródła w przypisie.

Oto konkretne, skuteczne techniki poprawy tekstu :  

  • Restrukturyzacja zdania: Zamiast tylko zmieniać słowa, zmień całą konstrukcję gramatyczną. Przekształć zdanie ze strony czynnej na bierną, zmień zdanie złożone w dwa proste lub odwrotnie.
    • Oryginał: „Badacze przeprowadzili eksperyment, aby zweryfikować hipotezę dotyczącą wpływu czynnika X na Y.”
    • Głęboka parafraza: „W celu weryfikacji hipotezy o zależności między czynnikiem Y a czynnikiem X, został przeprowadzony dedykowany eksperyment badawczy.”
  • Synonimizacja kontekstowa: Używaj synonimów, ale nie mechanicznie. Zastanów się nad całym polem znaczeniowym i wybierz słowa, które najlepiej oddają sens w nowej strukturze zdania, którą tworzysz.
  • Kondensacja i ekspansja: Skróć myśl autora do jej esencji, używając własnych sformułowań, lub odwrotnie – rozwiń jego tezę, dodając własny komentarz, analizę lub przykład, wyraźnie oddzielając swoją myśl od myśli cytowanego autora.
  • Zmiana perspektywy: Spróbuj opisać to samo zjawisko z innej strony.

Jako praktyczną, choć nieoficjalną, wskazówkę można przyjąć tzw. „zasadę 70%”. Mówi ona, że aby mieć dużą pewność, iż dany fragment nie zostanie oznaczony jako podobny, należy zmienić w nim około 70% słów w stosunku do oryginału. To daje namacalny cel i pokazuje, jak głębokiej ingerencji w tekst wymaga skuteczna parafraza.  

Metody „Na Oszukanie” Systemu: Dlaczego To Zawsze Zły Pomysł?

W internecie i studenckim folklorze krążą opowieści o „sprytnych” metodach na oszukanie systemu antyplagiatowego. Należy je traktować z najwyższą ostrożnością, ponieważ są one nie tylko nieskuteczne, ale przede wszystkim świadczą o nieuczciwości akademickiej.

Do najpopularniejszych mitów należą :  

  • Zamiana liter na znaki z innych alfabetów (np. łacińskie 'a’ na cyryliczne 'а’): JSA jest specjalnie zaprojektowany, aby wykrywać takie manipulacje. Raport posiada dedykowaną sekcję, która podświetla wszystkie znaki spoza alfabetu języka pracy. Taka próba zostanie natychmiast zdemaskowana.  
  • Wstawianie „białych” lub niewidocznych znaków między słowa: Algorytmy JSA ignorują tego typu znaki i analizują tekst w jego czystej formie. Ta metoda jest całkowicie nieskuteczna.  
  • Wklejanie fragmentów tekstu jako obrazków (screenshotów): O ile system faktycznie nie analizuje treści graficznych, o tyle każdy promotor, który zobaczy w pracy dyplomowej obrazek zamiast edytowalnego tekstu, natychmiast rozpozna próbę oszustwa. Jest to działanie, które podważa wiarygodność studenta w znacznie większym stopniu niż wysoki wynik w raporcie i może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji.

Próba „przechytrzenia” systemu jest strategią niezwykle ryzykowną. Sygnalizuje złą wolę i próbę świadomego wprowadzenia w błąd, co jest traktowane znacznie surowiej niż niezamierzone błędy w cytowaniu. Zamiast szukać dróg na skróty, lepiej poświęcić czas na rzetelną naukę poprawnego parafrazowania i cytowania – to umiejętności, które przydadzą się w całej karierze zawodowej.

JSA kontra Sztuczna Inteligencja – Czy ChatGPT Zostanie Wykryty?

Pojawienie się zaawansowanych modeli językowych, takich jak ChatGPT, otworzyło nowy rozdział w dyskusji o uczciwości akademickiej. Pytanie „Czy JSA wykryje tekst napisany przez AI?” jest jednym z najczęściej zadawanych przez studentów w 2025 roku. Odpowiedź jest złożona i wymaga zrozumienia, jak system podchodzi do tego wyzwania.

Oficjalne Stanowisko JSA: Prawda o Wykrywaniu Tekstów z AI

Twórcy JSA, Ośrodek Przetwarzania Informacji, podchodzą do kwestii detekcji AI w sposób bardzo transparentny i naukowy. W oficjalnych materiałach podkreślają, że stworzenie narzędzia, które w 100% i bezbłędnie wskazywałoby, czy dany tekst został wygenerowany przez maszynę, jest na obecnym etapie rozwoju technologii „praktycznie niemożliwe”.  

JSA nie posiada magicznego detektora, który szukałby „cyfrowego podpisu” AI. Zamiast tego, system wykorzystuje zaawansowaną metodę statystyczną opartą na modelu językowym i metryce o nazwie „Perplexity” (w polskim tłumaczeniu „perpleksja” lub „zdumienie”).

  • Praca musi zostać poprawiona przed ponownym zgłoszeniem,
  • Można wystąpić o konsultację z promotorem w celu wyjaśnienia sytuacji,
  • Dopuszcza się możliwość korekty cytowań, rozszerzenia własnych analiz lub uzupełnienia przypisów,
  • Niektóre uczelnie dopuszczają jedno powtórne zgłoszenie pracy przed ostateczną decyzją.

W uproszczeniu, Perplexity mierzy, jak bardzo „przewidywalny” lub „szablonowy” jest dany tekst.

  • Tekst napisany przez człowieka, nawet bardzo poprawny, cechuje się pewnym stopniem nieprzewidywalności, „bałaganu” stylistycznego i zróżnicowania leksykalnego. Taki tekst będzie miał wyższą wartość Perplexity.
  • Tekst generowany przez modele językowe, które są trenowane na miliardach przykładów, często bywa zbyt gładki, zbyt spójny i zbyt statystycznie prawdopodobny w doborze kolejnych słów. Taki tekst będzie miał niską wartość Perplexity.

Mechanizm w JSA działa więc na zasadzie hipotezy: jeśli fragment tekstu ma bardzo niską wartość Perplexity, jest on klasyfikowany jako podejrzany, czyli mający wysokie prawdopodobieństwo bycia wygenerowanym przez model językowy.

Co najważniejsze, twórcy systemu otwarcie komunikują, że ta metoda nie jest nieomylna i istnieje ryzyko błędów :  

  • Fałszywe pozytywy (False Positives): Sytuacja, w której tekst napisany przez człowieka zostaje błędnie oznaczony jako wygenerowany przez AI. Może się tak zdarzyć w przypadku bardzo sformalizowanych, szablonowych fragmentów, takich jak definicje prawne, opisy procedur technicznych czy streszczenia norm.
  • Fałszywe negatywy (False Negatives): Sytuacja, w której tekst wygenerowany przez AI nie zostaje wykryty. Może się tak zdarzyć, jeśli tekst został mocno przeredagowany przez człowieka lub jeśli sam model AI jest już na tyle zaawansowany, że jego „gładkość” jest trudniejsza do odróżnienia.

Z tego wynika kluczowy wniosek: funkcja analizy AI w JSA nie jest automatycznym oskarżeniem, a jedynie flagą doradczą dla promotora. Mówi ona: „Ten fragment wygląda statystycznie nietypowo. Przyjrzyj mu się bliżej, zweryfikuj jego styl i spójność z resztą pracy”. Ostateczna ocena zawsze należy do człowieka.

Etyczne Korzystanie z AI w Pisaniu Pracy: Gdzie Leży Granica?

Narzędzia AI, takie jak ChatGPT, są potężnymi asystentami, które – jeśli są używane mądrze i etycznie – mogą znacząco wspomóc proces twórczy. Kluczem jest zrozumienie, gdzie leży granica między dopuszczalnym wsparciem a niedozwolonym wyręczaniem się technologią.

Dobre praktyki (Co WOLNO robić z AI):

  • Burza mózgów i generowanie pomysłów: Używaj AI do poszukiwania inspiracji, eksplorowania różnych ujęć tematu czy generowania pytań badawczych.
  • Tworzenie wstępnego konspektu: Poproś AI o zaproponowanie struktury pracy, którą następnie samodzielnie rozwiniesz i wypełnisz treścią.
  • Upraszczanie złożonych koncepcji: Jeśli nie rozumiesz jakiegoś trudnego zagadnienia, poproś AI o wyjaśnienie go prostszym językiem, co pomoże Ci w jego zrozumieniu i późniejszym opisaniu własnymi słowami.
  • Korekta językowa i stylistyczna: Traktuj AI jako bardzo zaawansowane narzędzie do sprawdzania gramatyki, interpunkcji i spójności stylu.

Czerwone linie (Czego NIE WOLNO robić z AI):

  • Zlecanie AI pisania analizy i wniosków: Synteza, krytyczna analiza danych i wyciąganie oryginalnych wniosków to serce pracy dyplomowej. Ten wysiłek intelektualny musi być Twój.
  • Poleganie na AI w kwestii bibliografii: Modele językowe są znane z tzw. „halucynacji” – potrafią generować całkowicie fikcyjne źródła, artykuły i nazwiska autorów. Każde źródło, na które się powołujesz, musisz zweryfikować osobiście.  
  • Zlecanie AI pisania analizy i wniosków: Synteza, krytyczna analiza danych i wyciąganie oryginalnych wniosków to serce pracy dyplomowej. Ten wysiłek intelektualny musi być Twój.

W dobie AI, paradygmat oceny akademickiej powoli przesuwa się z „oryginalności tekstu” na „oryginalność myśli”. Ponieważ tekst można łatwo wygenerować, prawdziwym testem staje się zdolność studenta do obrony swojej pracy. Najlepszym sposobem na „przejście” weryfikacji pod kątem AI jest bycie prawdziwym autorem idei zawartych w pracy i umiejętność inteligentnej oraz przekonującej obrony każdego jej zdania podczas egzaminu dyplomowego.

Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ) – Szybkie Odpowiedzi na Palące Kwestie

Ta sekcja gromadzi odpowiedzi na najczęstsze pytania dotyczące JSA, stanowiąc szybkie kompendium wiedzy.

Czy mogę sam sprawdzić pracę w JSA?
Nie. Bezpośredni dostęp do systemu JSA mają wyłącznie upoważnione osoby na uczelniach, takie jak promotorzy czy pracownicy dziekanatu. Student nie może samodzielnie załadować i sprawdzić swojej pracy. Można jednak skorzystać z dostępnych na rynku komercyjnych systemów antyplagiatowych, aby uzyskać  orientacyjny wynik i zidentyfikować potencjalne problemy przed oficjalnym złożeniem pracy.

Który współczynnik w raporcie JSA jest najważniejszy?
Chociaż wszystkie współczynniki są analizowane, szczególną uwagę należy zwrócić na Współczynnik 2 (frazy zawierające 20/25 lub więcej słów). Wiele uczelni ma dla niego bardzo niski, rygorystyczny próg, często w okolicach 5%. Przekroczenie tego progu jest traktowane jako poważny sygnał ostrzegawczy.  

Co jeśli JSA oflagował moją bibliografię, spis treści lub cytaty?
To normalne i oczekiwane zachowanie systemu. Promotorzy wiedzą, że elementy takie jak bibliografia, spisy treści, oświadczenia czy standardowe opisy metodologii są z natury powtarzalne. System JSA daje promotorowi techniczną możliwość wykluczenia tych fragmentów z analizy, dzięki czemu nie wpływają one na ostateczną ocenę oryginalności merytorycznej części pracy.  

Ile czasu czeka się na raport?
Zazwyczaj proces analizy jest bardzo szybki i trwa od kilku do kilkudziesięciu minut. Jednak w okresach największego obciążenia systemu, czyli w szczycie sezonu dyplomowego (czerwiec, wrzesień), czas ten może wydłużyć się do kilku godzin.

Czy JSA wykrywa dobrze zrobione parafrazy?
JSA wykrywa podobieństwo semantyczne. Jeśli Twoja parafraza jest zbyt bliska oryginałowi – czyli zmieniono tylko kilka słów, a struktura zdania i kluczowe pojęcia pozostały te same – system z dużym prawdopodobieństwem ją oznaczy. Dlatego tak kluczowa jest głęboka przebudowa zdania, a nie tylko powierzchowna wymiana słów.  

Czy JSA wykrywa tłumaczenia z innych języków?
To ryzykowne. JSA porównuje pracę z bazami w wielu językach, w tym z wielojęzyczną Wikipedią. Nawet jeśli system nie znajdzie bezpośrednio oryginalnego źródła, zaawansowana analiza stylometryczna (analiza stylu pisania) może zasygnalizować, że dany fragment jest napisany w sposób nietypowy dla reszty pracy i dla języka polskiego, co wzbudzi podejrzenia promotora.  

Ile mam prób na poprawę pracy?
Polityka w tym zakresie zależy od uczelni, ale zazwyczaj student ma prawo do co najmniej jednej korekty. Wiele uczelni dopuszcza dwie lub nawet trzy próby poprawy pracy i ponownego jej sprawdzenia w systemie. Należy bezwzględnie sprawdzić dokładne zasady w regulaminie studiów lub dyplomowania obowiązującym na Twojej uczelni.

Podsumowanie: JSA jako Sojusznik, a Nie Wróg

Jednolity System Antyplagiatowy, choć budzi wiele emocji, nie został stworzony, by utrudniać życie studentom. Jest to narzędzie zapewniania jakości, które w ostatecznym rozrachunku chroni wartość Twojego własnego dyplomu. Poprzez egzekwowanie wysokich standardów uczciwości akademickiej dla wszystkich, JSA dba o to, by dyplom ukończenia studiów wyższych w Polsce był wiarygodnym świadectwem wiedzy i samodzielnej pracy intelektualnej.  

Zamiast postrzegać JSA jako barierę, warto potraktować go jako ostatni, ważny egzamin – test rzetelności, staranności i dojrzałości akademickiej. Zrozumienie jego działania, opanowanie sztuki prawidłowego cytowania i parafrazowania, etyczne korzystanie z nowoczesnych narzędzi oraz otwarta, partnerska komunikacja z promotorem to Twój kompletny przepis na sukces.

Podejdź do tego ostatniego etapu nie jako do zagrożenia, ale jako do okazji, by z dumą udowodnić wartość swojej wielomiesięcznej pracy. Powodzenia na obronie!

Dodatkowo może zainteresować Cię :